Nizip Şıhlar Camii

Ekim 12, 2026 - 06:00

Updated: 4 saat önce

Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.

KATALOG NO : 3.1.1.9
YAPININ ADI : NİZİP ŞIHLAR CAMİİ
BULUNDUĞU YER : Şıhlar Mahallesi, İzzet Efendi Caddesi’nde
bulunmaktadır.
ÇİZİM NO : 11
RESİM NO : 67- 72

TARİHÇESİ

İlk defa kimin yaptırdığı bilinmemekle birlikte 1899 yılında yapılmış olduğu sanılmaktadır. Önceleri caminin harimi ahşap direkli ve toprak bir damla örtülüydü. 1962 yılında caminin üst örtüsü açılarak betonla kapatılmış ve kuzey tarafına betonarme bir mahfil eklenmiştir.[35]

YAPININ TANIMI

Cami Nizip ilçesinin batısında Şıhlar Mahallesi’nde yer almaktadır. Dıştan 16x14.60 m. ebatlarında, kareye yakın dikdörtgen bir plana sahip olan caminin harimine kuzey taraftaki çift kanatlı ahşap bir kapıdan girilmektedir.

Kuzey-güney doğrultusunda meyilli bir arazide inşa edilen cami uzunlamasına dikdörtgen planlı, üzeri düz dam örtülü harim, son cemaat yeri ve bir minareden oluşmaktadır. (Bkz. Çizim: 11) Caminin kuzeyinde ve doğusunda L şeklinde küçük bir avlusu bulunmaktadır. Avlunun kuzey batı ve doğu cephelerine yerleştirilmiş birer kapı ile avluya girilmektedir.

Doğu cephe, altta dört üstte iki pencere ile aydınlatılmaya çalışılmıştır. Alttaki pencereler yuvarlak kemerli bir açıklık şeklinde düzenlenmiştir. Üstte de düz atkı taşlı iki pencere açılmıştır.

Güney cephede altta dört üstte dört, cephenin ortasında da bir olmak üzere dokuz pencere açılmıştır. Alt kat pencereler ve ortadaki pencere yuvarlak kemerli birer açıklığa sahiptir. Üstteki dört pencere düz atkı taşlıdır. Mihrap bölümü dışarıya taşıntı yapmak suretiyle vurgulanmıştır. (Bkz. Foto: 67)

Batı cephede harime açılan altta dört üstte iki, mahfile açılan iki, son cemaat yerine açılan bir pencere olmak üzere toplam dokuz pencere açılmıştır. Alt kat pencereler yuvarlak kemerli, üst kat pencereler dikdörtgen açıklıklı ve atkı taşlıdır. Batı cephenin kuzey tarafında caminin avlusuna açılan düz atkı taşlı bir pencere yerleştirilmiştir. Bu kapının kuzeyinde minare bulunmaktadır. (Bkz. Foto: 67)

Harimin kuzeyini sonradan eklenen son cemaat yeri kapatmaktadır. Son cemaat yerine kuzey cephenin ortasındaki çift kanatlı bir kapı ile girilmektedir. Son cemaat yeri dikdörtgen planlı ve düz dam ile örtülüdür.

Son cemaat yerinin üst örtüsü doğu ve batıda beden duvarlarına, kuzey cephede beş adet ayağa oturmaktadır.

Son cemaat yerine girilen kapı ile aynı eksende harime girişi sağlayan basık kemerli kapı bulunmaktadır. Kapı kemerinin üzerinde dört adet yaprak motifi işlenmiştir. (Bkz. Foto: 69)

Kapının sağında ve solunda ikişerden dört adet dikdörtgen açıklıklı ve düz atkı taşlı pencere açılmıştır.

Harime son cemaat yerinde ki kapıdan girilmektedir.

İçten 13.40x11.40 m. ebatlarında kareye yakın dikdörtgen bir mekan olan harimin üzeri düz dam ile örtülüdür. Üst örtü 0.65 m. kalınlığındaki duvara ve duvara bağlı iki paye ile ortada dört tane bağımsız payeye oturmaktadır.

Yapının içinde de düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır.

Kıble duvarının ortasında girişle aynı eksende mihrab nişi bulunmaktadır. Duvardan taşıntı yapmayan mihrab 0.87 m. genişlik ve 2.45 m. yükseklikte ölçülere sahip dikdörtgen görünüşlüdür. Mihrabı hücre ve dilimli kemerli kavsara gibi unsurlar teşkil etmektedir.

Hücre 0.87 m. genişlik, 0.60 m. derinlik ve 2.45 m. yükseklikte yarım daire planlıdır. Yüzeyinde herhangi bir süsleme yoktur. Kavsara 2.00 m. yükseklikte ve dilimli kemerli olarak meydana getirilmiştir. (Bkz. Foto: 70)

Mihrabın sağında ahşap minber bulunmaktadır. Minberin geometrik süslemelerle bezeli aynalık ve süpürgelik kısımları sonradan eklenmiştir. Minberin büyük bir bölümü sonradan yenilenmiştir.

Mihrabın solunda da duvar içine yapılmış minbere benzeyen bir bölüm daha bulunmaktadır. Buraya çıkışı sağlayan merdivenler sonradan kaldırılmıştır.

Harimin kuzeyinde 1962 yılında yapılmış özelliksiz betonarme mahfil bulunmaktadır.

Minare cami beden duvarlarından ayrı olarak kuzeybatı yönünde inşa edilmiştir. Minare kare kaideli, silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Güneyde bulunan dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı bir kapı vasıtasıyla minareye girilmektedir. Minarenin şerefe altlığı çok zengin süslemelere sahiptir. Aşağıdan yukarıya doğru genişleyen kademeli konsollar arasına en üstte on kollu yıldızlar, onun altında dikdörtgen çerçeve içine alınmış sekiz kollu yıldızlar, onların altında tabak şeklindeki çinilerin duvara gömülmesiyle elde edilen baçini denilen çinilere yer verilmiştir. En altta ise iki tarafında rüzgar gülünün bulunduğu birer gülçe motifine yer verilmiştir.

Şerefe demirden bir korkuluğa sahiptir. Şerefenin üstü güldeste formunda sacdan bir örtü ile kapatılmıştır. Sac örtü, üstte bir alemle son bulmaktadır. (Bkz. Foto: 71)