Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.
KATALOG NO :3.2.3
YAPININ ADI : KÜÇÜK HAMAM
ÇİZİM NO : 50
TARİHÇESİ
Yapının kimin tarafından ve ne zaman inşa edildiği kesin olarak bilinmemekle birlikte, Osmanlı devletinin son dönemlerinde inşa edildiği tahmin edilmektedir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde kullanım dışı kalan hamam harap olmuş ve belediye tarafından yapılan yol genişletme çalışmaları sonucu 1980’li yıllarda yıktırılan yapının yerinin bir bölümünden yol geçerken kalan bölümde yeni yapılar inşa edilmiştir.[53]
YAPININ TANIMI
Hamam ilçe merkezinde, Merkez Çarşı Camii’nin hemen güneyinde yer almaktaydı. Kuzey güney doğrultusunda hafif meyilli bir arazi üzerine inşa edilmişti. Yapı ortada bir havuzun yer aldığı geniş kare bir mekan ile iki halvet hücresinden oluşmaktaydı.
Hamamın yerinde günümüzde yeni yapılmış binalar ile yol bulunmaktadır..
Hamama yapının kuzey batı köşesine yerleştirilmiş olan bir kapı ile girilmekteydi. Kapıdan sonra yer alan soyunmalık bölümü büyük ölçülerde ve kare planlı idi. Bu bölümün üzeri düz dam örtülüydü. Kapının doğusunda bütün kuzey ve doğu cephe boyunca uzanan ahşaptan oturma yerleri bulunmaktaydı. Soyunmalık bölümünün güneydoğu köşesine su kuyusu yerleştirilmişti.
Hamama girişi sağlayan kapı ile aynı eksende, sıcaklık bölümüne geçişi sağlayan kapı yerleştirilmişti. Sıcaklık bölümü kuzeyde büyük ebatlarda ve üzeri kubbe örtülü, ortasında bir havuzun yer aldığı kare mekan ile bu mekanın güney tarafına yerleştirilmiş olan kare planlı ve üzeri düz dam örtülü iki halvet hücresi ile bunların ortasındaki dikdörtgen planlı üzeri düz dam örtülü bir eyvandan oluşmaktadır.
Sıcaklık bölümünün kuzeyinde doğu-batı doğrultusunda uzanan ve bütün kuzey cephe boyunca uzanan dikdörtgen planlı ve beşik tonoz örtülü külhan bölümü bulunmaktaydı. Külhan bölümüne doğu cepheden bir giriş kapısı bulunmaktaydı.
Dipnotlar
[53] Mustafa Yaprak’a verdiği bilgilerden dolayı teşekkür ederiz.
Fotoğraflar ve çizimler
Çizim : 50- Küçük Hamamın Tarifler Üzerine Çizilmiş Vaziyet Planı.
Bu yazı, Halil Eker’in 2006 tarihli “Nizip’teki Mimari Eserler” tezinin 37/37 numaralı yayın bölümüdür. Katalog: 3.2.3.
