Salkım Kasabası Merkez Camii

Halil Eker Üye

Üyelik: 2007-07-16 Herkese açık mesaj: 29

2026-10-13 06:00:01#338332

Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.

KATALOG NO : 3.1.1.10
YAPININ ADI : SALKIM MERKEZ CAMİİ
BULUNDUĞU YER: Nizip İlçesi Salkım Kasabası’nda yer almaktadır.
ÇİZİM NO : 12
RESİM NO : 73-81

TARİHÇESİ

Caminin inşa kitabesi ve vakfiyesi yoktur. Yapının 19. yüzyıl öncesinde inşa edilmiş olabileceği kasaba halkı tarafından söylenmektedir. Cumhuriyet döneminde 1960’lı yıllarda üst örtü açılmış ve caminin üst örtüsünü taşıyan payeler yıkılmış, yerine yeni iki paye yapılarak caminin üstü betonla kapatılmıştır. Yapının bugünkü minaresi 1990 yılında yapıya eklenmiştir.

YAPININ TANIMI

Dıştan sade bir görünüme sahip olan cami Nizip ilçesinin kuzeyinde Salkım kasabasında yer almaktadır. Dıştan 20.00x13.80 m. ebatlarında dikdörtgen bir plana sahip olan caminin harimine kuzey yöndeki basık kemerli bir kapıdan girilmektedir.

Tamamında düzgün kesme taş kullanılan cami, dikdörtgen planlı harim, bir minare ve küçük bir avludan oluşmaktadır. (Bkz. Çizim: 12) Avluya doğu cepheden açılan ve minare kaidesinin içinden geçen bir kapı ile girilmektedir.

Doğu cephede harime açılan dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı ve madeni şebekeli altta üç ve üstte üç pencere açılarak iç mekan aydınlatılmaya çalışılmıştır. (Bkz. Foto: 76)

Güney cephede, mihrab önü bölümü dışarıya taşırılmış, bu da cephedeki tek hareketlilik unsurudur. Mihrabın dışarıya taşıntı yaptığı yerin iki yanında dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı ve madeni şebekeli birer pencere bulunmaktadır. Mihrab çıkıntısının üst tarafında da daha küçük tutulmuş dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı iki pencere daha bulunmaktadır. Mihrab nişinin olduğu kısım dışa taşırılmak suretiyle vurgulanmıştır. (Bkz. Foto: 75) Batı cephe, doğu cephenin bir tekrarı durumundadır. (Bkz. Foto: 74)

Kuzey cephede harime giriş kapısının iki yanında dikdörtgen açıklıklı ve düz atkı taşlı altta iki, üstte iki olmak üzere toplam dört pencere açılmıştır.

Harime kuzey cephenin ortasındaki dikdörtgen açıklıklı ve basık kemerli kapıdan girilmektedir.

İçten 18.00x11.60 m. ebatlarında dikdörtgen bir mekan olan harimin üzeri ortada iki payeye ve beden duvarlarına oturmaktadır.

Kıble duvarının tam ortasında, kapı ile aynı eksende mihrab nişi bulunmaktadır. Duvardan taşıntı yapmayan mihrab 0.85 m. genişlik ve 3.40 m. yükseklikte dış ölçülere sahip dikdörtgen görünüşlüdür. Mihrabı çerçeve, hücre, sivri kemerli kavsara ve köşelik gibi unsurlar teşkil etmektedir.

Çerçeve hücrenin iki yanındaki kademelenme ile sınırlandırılmıştır. Bu şekli ile dışa taşırılmayan mihrabı duvardan ayırıcı bir unsur olmaktadır. Hücre 0.85 m. genişlik, 0.80 m. derinlik ve 2.00 m. yükseklikte yarım daire planlıdır. Yüzeyinde herhangi bir süsleme yoktur. Yalnız sonradan içi fayansla kaplanmıştır. Mihrabın üst tarafı zengin geometrik ve bitkisel süslemelere sahiptir. (Bkz. Foto: 78)

Mihrabın sağında yeni yapılmış ahşap minber, doğusunda aynı özellikteki vaaz kürsüsü bulunmaktadır. Bu minbere ve vaaz kürsüsüne duvar içine yerleştirilmiş merdivenlerle ulaşılmaktadır. (Bkz. Foto: 77)

Caminin kuzeydoğu köşesinde yer alan minare kare kaideli, silindirik gövdeli ve iki şerefelidir. Kaidenin kuzey tarafında bulunan dikdörtgen açıklıklı düz atkı taşlı bir kapı ile minareye gerilmektedir.

Minarenin şerefe altlığı zengin geometrik süslemelere sahiptir. Şerefeler taştan ajurlu birer korkuluğa sahiptirler. Minare petek, külâh ve alemle son bulmaktadır. (Bkz. Foto: 81)