Yaşları 80’in üzerindeki (eski kuşak, yaşam duayeni) Nizipliler bir bir göçüp gidiyor…O, değerli insanlarımızın tümü, rahmetle anılmayı hak eden, onurlu-gururlu ve kendi kendilerine yetmenin, fedakârlığın,alçakgönüllülüğün ve de sevgi-saygı ilişkilerindeki samimiyetin, iş ahlakındaki dürüstlüğün ve kollama-gözetme, yardımlaşma-dayanışmave de iyi günde de, kötü günde de paylaşma mefhumunun örnekinsanlarıydılar…Bıraktıkları yaşamsal miras, hiçte küçümsenemeyecek manevi değerler türündendir…Analarından-babalarından, dedelerinden-ninelerinden öğrendiklerive pratikte sergiledikleri ‘bize özgü’ yerel gelenek ve görenekleri ve de sosyo-kültürel yaşam tarzlarına özgü hassasiyetleri;sağlıklı ve saygın insan ilişkilerini ve genel ahlak anlayışlarını ve özellikle de atasözü niteliğindeki ‘kıssadan hisse’ türünde ibretlik tespitlerini (deyim, deyiş ve özlü söze dönüşen kişisel yakıştırmalarını) bizlere kadar taşıyan o değerlibüyüklerimizi ‘önümüzdeki yıllarda’ çoktan da çok arayacağımız kesin…Onlar, yüzlerce yıl öncesinden, kendilerinin de içinde bulunduğu bölgemiz insanlarının yaşarken sergiledikleri huylarını-huslarını, kişiliknoksanlıklarını ya da şahsiyet abideliklerini, eksiklik ve noksanlıklarını gözlemlemiş ve üç-beş kelimelik cümlelerle özetleyerek özlü söze dönüştürmüşlerdir. Bu özlü sözlerin, benzetme ve yakıştırmaların yitip gitmemesi veunutulmaması için, şu günlerde, fırsat buldukça, sayıları iki elin parmağı kadar kalan 80 yaş üstü kadınlı, erkekli Nizipli büyüklerime ulaşmaya çalışıyorum; bireysel hatalar ve tavırlar ve de uygunsuzluklar ve komiklikler hususunda birbirlerine ne tür yakıştırmaları (özlü söze dönüşen deyimleri) uygun görüyorlardı, diye…İşte, onlardan öğrendiğim ve dört dörtlük Nizipliler’e ait olan ve Nizipile ilgili kitap ve dergilerde (pek) bulunmayan ‘gerçek’ deyimlerimiz ve özlü sözlerimiz:-Şanlı bağın koro (koruğu)…-Başı güllü, başı küllü…-El iyisi, ev delisi…-Sanki yiğit ölmüşte kanı çörtenden akıy…-Aferim düşkünü…-Cello’nun eşşe(eşeği) kimi (gibi)… Takıp-takıştırmış.-Aşağı Oba’da yalanı söylerYukarı Oba’da kendi inanır…-Kadir Efendi’nin iti…-Bilal Efendi’nin mecosu…-Ağzı urvalı..Kele bacım, şu sokakta da bir tane ağzı urvalı yok ki konuşak…-Kendine bir minderlik yer bırakmamış… -Keret eşşe (eşeği) kimi (gibi)… Üstüne yük almaz.-Burunsuz, kulaksız… Burnu koku almaz, kulağı işitmez… Umursamazlık, duyarsızlık, düşüncesizlik ve de çıkar pişkinliği örneklemesi.-Burunlu, kulaklı… Duyarlı, hassas, düşünceli, saygılı, hesaplı ve dekimseye yük olmayan, istenilmeyen yada yakışmadığı yerde durmayan…-Ayaz ağanın damı…-Olamazsın has bahçenin bülbülü,Ötemezsin mırç mırç, Karazağsın, karazağ…-Allah ‘verecekse’ iki iyiliğin birini versin…-Allah, iki günümüzü üç etmeye…-Azeme Hattüç (hatice)…-Sen ki bir garip abdalsın,neğe (neyine) gerek püsgüllü zurna…-Ekme(ği)nin ucundan ısırılmaz…-Kırk paralık eşşen (eşeğin)yirmi paralık suppası (sıpası) olur…-Ya kabir, ya tabur, ya sabır!...-Baştan kıça haber yok…-Evde kalmış kız küsergen (kırılgan, alıngan) olur…-Bele (böyle) uşak (evlat) böyütcene (büyüteceğine),git hamam kapısında kil sat…-Haneğin ulo (uluğu)…Rica notu: Lütfen, yorumlarınızda a-) bize özgü bu deyimlere, yorumlarınızı eklerken ‘bildiklerinizin’ anlamaçılımlarına da yer veriniz. b-) Kendi bildiğiniz ve duyduğunuz Nizipliler’e özgü deyim ve deyişleri deyazınız… Ki ortak çalışma ürünü bir Nizip dökümanı oluşsun.
"-Keret eşşe (eşeği) kimi (gibi)… " Nizipcom İstanbul buluşmamıza damgasını vuran söz..Toplantıya Keretli bir abimiz katılmıştı...Zaten Keretliyim deyince kahkaha tufanı başladı.Yarım saat Keret eşeğini konuştuk...çok hoş dakikalardı...ben hep söylemişimdir..Bu Kemal Cengiz "bizim yürüyen kütüphanemizdir" diye...Yalnız bunları kayıt altına almak yetmiyor...Yaşamak da gerekiyor..Zira yaşanmadığı müddetçe bir sonraki nesil için hiç bir mana ifade etmeyen deyişler olur...
Sevgili abilerim ve kardeşlerim.ağzı urvalı ne demek beni aydınlatırmısınız.bir abime sordum sanırım msjımı görmedi cevap alamadım.başka bir abime sordum o da bilmiyormuş.teşekkürler..
busenaz;180947 wrote:Sevgili abilerim ve kardeşlerim.ağzı urvalı ne demek beni aydınlatırmısınız.bir abime sordum sanırım msjımı görmedi cevap alamadım.başka bir abime sordum o da bilmiyormuş.teşekkürler..
mrb kemal abi..."El iyisi" evet bu kelime bildiğim kadar karşılığı yine anlaşıldığı gibi "Başkasına iyi bi
ze yabancı gibi veya başkarına iyi bize kötü manasında kullanıldığı biliyorum yanlışsam kusura bakma.........Diğerleri çok güzel ve hemen hemen çoğunu büyüklerimdem duymuştum aklıma gelenleri toplayıp bende yazmaya çalışayım.Emeklerinize teşekkürler.
Kemal Cengiz;180954 wrote:Urva, fırına sürülen işlenmiş hamurun (ekmeğin) altına serpilen un...
Ağzı urvalı: a- Karnı tok, sırtı pek...
b- Bilgili, görgülü, kültürlü, mantıklı...
c- Ne dediğini, ne söylediğini bilen...
d- Hoş sohbet...
Bütün bu anlamlara ben de bir yenisi ekliyeyeim..Biliyorsunuz fıstık ve zeytin koymak için naylon çuvallara telis teniliyor.Bu telisleri dikmek için urvan adı verilen bir ip kullanılır..Bazen bu telislerde hazır urva bulunur..Yani dikmek için kolaylık olsun diye..."ağzı urvalı telisin varmı?" derler...İşte bu yüzden bilgili hazır cevap insanlara "ağzı urvalı" tabiri de kullanılıyor...
-Allah ‘verecekse’ iki iyiliğin birini versin…
Yaşlı ve çok hasta kişiler için Nizip'te 'sıkça' kullanılan bir dilek: açılımı, Allah, ya yatalak edip, elden-ayaktan düşürüp süründürmesin, ya da tez günde canını alıp kurtarsın'dır.
Galderli (hardal) daglar...
Dag dayın tavşan emmin... için fsoyarik'a _
Ağza ökenmek=Söylenen sözü alaycı bir şekilde tekrar etmek... için de Mustafa KANAL'a teşekkürler._________________
İti an çomağı hazırla:) (Birinden dert yanarken veya dedikodusu yapılırken,dert yanılan veya dedikodusu yapılan, kişinin olayın konuşulduğu yere gelmesi.)
Galderli (Hardallı) daglar= Genellikle bir insanın yaptıgı işi begenmeyince o insanla alay etmek veya küçümsemek mansı ile kullanılan igneleyici bir ifade olrak kullanılır
Nizip değişleri dışında ekleyenlerinki sayılmaz :) Önce google da arattıralım lütfen.
Anası soğan, babası sarımsak... Kendi olmuş bir ölbe şeker !
Ailesinin kökü, kültürü ve adetleri belli olduğu halde, farklı bir baş çekerek kendini olduğundan şirin veya entel göstermeye çalışan kişiye söylenen bir Nizip deyimdir.
Yaşlılardan "aznavur gibi..." lafını çok duyarım. Zalim, acımasız insanlar, özellikle erkekler için kullanılır. Aznavur Ermeni ismi. Acaba 1910'lu yıllarda yöremizde vuku bulan hadiselerle bir alakası var mı? Araştırmak lazım.
