Çanakçı Köyü Camii

Halil Eker Üye

Üyelik: 2007-07-16 Herkese açık mesaj: 27

2026-10-19 06:00:01#338392

Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.

KATALOG NO : 3.1.1.16
YAPININ ADI : NİZİP ÇANAKÇI KÖYÜ CAMİİ
BULUNDUĞU YER : Nizip’in Çanakçı Köyü’nde yer almaktadır.
ÇİZİM NO : 18
RESİM NO : 125-138

TARİHÇESİ :

Mihrap üzerinde yer alan dört satırlık kitabesine göre 1328/1910 yılında inşa edilmiştir. Önceleri ahşap üzerine toprak dam ile örtülüyken 1980'li yıllarda üst örtü açılarak caminin üzeri betonla kapatılmıştır. Daha sonraları değişik zamanlarda tamirler görmüştür.

KİTABELER

İki parça halindeki kitabe, üst kısımda dört satır halinde, celi sülüs yazı türüyle ve kabartma tekniğiyle, alt kısımda mihrap nişinin üzerinde üç satır halinde sadece tarih yer almaktadır. (Bkz. Foto: 135)

Orijinal metni:

1- بسم الله الرحمن الرحیم
2- کلما دخا علیها ذکریا المحراب
3- چراغی مسجد محراب منبر
4- ابوبکر عمر عثمان حیدر
5- 1328
6- رجب
7- 12

Okunuşu:

1- Bi’smi’llâhi’r-rahmâni’r-rahîm
2- Küllemâ dehale aleyhâ Zekeriyyâ’l-mihrâbe
3- Çerâğî mescid mihrab minber
4- Ebû Bekr Ömer Osman Hayder
5- 1328
6- Receb
7- 12

Anlamı:

Çok bağışlayıcı ve merhamet edici olan Allah’ın adıyla. Zekeriya (Peygamber) mihrab hücresine girdiği zaman (Kur’an-ı Kerim, Âl-i İmrân Suresi, 3/38).
Caminin ışığı mihrap ve minber, Ebû Bekr Ömer Osman Hayder (Hz. Ali). 12 Receb 1328/1910

Kitabeden caminin 1328/1910 yılında inşa (veya onarıldığı) anlaşılmaktadır.

YAPININ TANIMI

Cami Nizip'in kuzeyinde Çanakçı Köyünde yer almaktadır . Caminin kuzeyinde küçük bir avlusu bulunmaktadır.

Kuzey- güney doğrultusunda meyilli bir arazi üzerine kurulu olan cami , dikdörtgen planlı düz dam örtülü harim, son cemaat yeri ve bir minareden oluşmaktadır. (Bkz. Çizim: 18) Camiye giriş kuzey cephedeki kapıdan sağlanmaktadır.

Yapı içten ve dıştan düz dam örtülüdür.

Caminin tamamı düzgün kesme taş malzeme ile inşa edilmiştir.Harime giriş kapısı iki renkli yağlı boya ile boyanarak, iki renkli bir görünüm verilmiştir.

Sade bir görünüme sahip olan Çanakçı Köyü Cami dıştan 16.50x14.00 metre ölçülerinde dikdörtgen bir plana sahiptir.Caminin harimine kuzey taraftaki sivri kemerli bir kapıdan girilmektedir.

Yapının doğu cephesine açılan yuvarlak kemerli madeni şebekeli altta iki pencere, üstte düz atkı taşlı bir pencere ile iç mekan aydınlatılmaya çalışılmıştır. (Bkz. Foto: 127)

Yapının güney cephesinde de altta yuvarlak kemerli iki, üstte düz atkı taşlı iki pencere olmak üzere cephede dört pencere açılmıştır. Bu pencereler de madeni şebekelidir. (Bkz. Foto: 128)

Yapının batı cephesi, doğu cephesi ile aynı düzenlemeye sahiptir. Altta iki yuvarlak kemerli üstte bir, düz atkı taşlı ve madeni şebekeli pencere açılmıştır. (Bkz. Foto: 126)

Dikdörtgen harimin kuzey cephesini son cemaat yeri kapatmaktadır. Son cemaat yeri dikdörtgen planlı ve düz dam örtülüdür. Son cemaat yerinin üst örtüsü doğu, batı ve güneyde beden duvarlarına, kuzeyde beden duvarlarının ve ortadaki iki payenin taşıdığı sivri kemerlere oturmaktadır. Son cemaat yerine ortadaki sivri kemerli bölümden girilmektedir. (Bkz. Foto: 130)

Son cemaat yerine girilen açıklığın tam karşısında harime geçişi sağlayan kapı bulunmaktadır. Harime geçişi sağlayan kapı yuvarlak kemerli, dikdörtgen bir açıklıktan ibarettir. Kapı kırmızı ve beyaz renklerde boyanmak suretiyle iki renkli bir görünüm verilmeye çalışılmıştır.

Kapının sağına ve soluna yuvarlak kemerli birer mihrabiye nişine yer verilmiştir. Bu nişlerden sonra yuvarlak kemerli, dikdörtgen açıklıklı birer pencere yerleştirilmiştir. Son cemaat yerinin güneybatı köşesinde minareye geçişi sağlayan, basık kemerli kapı açıklığına yer verilmiştir. (Bkz. Foto: 131-132)

Harime son cemaat yerindeki basık kemerli kapıdan girilmektedir.

İçten 14.60x8.40 m. ölçülerinde dikdörtgen bir mekan olan harimin üzeri düz dam örtülüdür. Yapının üst örtüsü bir metre kalınlığındaki beden duvarlarına oturmaktadır. Yapının içinde de düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır.

Kıble duvarının ortasında giriş ile aynı eksende mihrab nişi bulunmaktadır. Mihrab da düzgün kesme taş malzeme ile inşa edilmiş, daha sonraları içi ahşapla kaplanmıştır.

Duvardan taşıntı yapmayan mihrab 0.85 m. genişlik, 0.55 m. derinlik ve 2.60 m. yükseklikte dış ölçülere sahip dikdörtgen görünüşlüdür. Mihrabı hücre ve yuvarlak kemerli kavsara gibi unsurlar teşkil etmektedir.

Hücre 0.85 m. genişlik, 0.55 m. derinlik ve 2.60 m. yükseklikte yarım daire planlıdır. Yüzeyinde herhangi bir süsleme yoktur. (Bkz. Foto: 134)

Mihrabın üst tarafına yapının inşa kitabesi yerleştirilmiştir. Kitabenin alt tarafında geometrik bir süslemeye yer verilmiştir. Bu süslemenin altına da tarih atılmıştır. Mihrabın iki yan tarafında duvar içine yerleştirilmiş merdivenlerle çıkılan ve caminin içine doğru taşan minber ve vaiz kürsüsü bulunmaktadır.

Caminin kuzeybatı köşesinde yer alan minare, kare kaideli, silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Kaidenin kuzey tarafında açılan basık kemerli, dikdörtgen açıklıklı bir kapı ile minareye girilmektedir.

Minarenin şerefe altı zengin süslemelere sahiptir. Şerefe altı birer sıra testere dişi şeklindeki süsleme, birer sıra da zikzak motifinden oluşan süsleme bordürü olmak üzere dört süsleme bordürüne sahiptir.

Taş korkuluklu şerefeden sonra, petek, külah ve alemle son bulmaktadır. (Bkz. Foto: 137-138)