Nizip Molla Ahmed Camii

Halil Eker Üye

Üyelik: 2007-07-16 Herkese açık mesaj: 28

2026-10-15 06:00:01#338353

Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.

KATALOG NO : 3.1.1.12
YAPININ ADI : MOLLA AHMED (FEVKANİ) CAMİİ
BULUNDUĞU YER: Fevkani Mahallesi Yukarıoba Sokak’ta yer almaktadır.
ÇİZİM NO : 14
RESİM NO : 85-91

TARİHÇESİ

Harime girişi sağlayan kapı üzerindeki dört satırlık Osmanlıca kitabesine göre 1320/1903 tarihinde Molla Ahmed oğlu denen zat tarafından yöresel bir ustaya yaptırılmıştır.[36]

KİTABELER

Kitabe beş satır halinde celi talik yazı türüyle, kabartma tekniğiyle ve Osmanlı Türkçesiyle mermer malzemeye hakkedilmiştir. (Bkz. Foto:88)

Orijinal metin:

1- قرب حق بولماق ایسترسك اکر
2- ایلدم خبرا امر رب ... مسجدی
3- قلدی اکمال شرط اسلام تاریخن
4- ملا احمد اوغلی یاچدی مسجدی
5- سنه 1320 م 7

Okunuşu:

1- Kurb-i Hakkı bulmak istersen eğer
2- Eyledim haber-i emr-i Rab mescidi
3- Kıldı ikmâl şart-ı İslâm târihin
4- Molla Ahmed oğlu yapdı mescidi
5- Sene 1320 m, 7

Anlamı:

Eğer Allah’a yakın olmak istersen O’nun emrini haber verdim. Molla Ahmedoğlu İslam’ın şartını mescidin yapımına tarih kılarak 7 Muharrem 1320/1902 yılında inşa ettirdi.

Kitabeden caminin Molla Ahmedoğlu tarafından 1320/1902 yılında inşa ettirildiği anlaşılmaktadır.

YAPININ TANIMI

Cami, Nizip ilçesinin güneyinde, Fevkani Mahallesi’nde yer almaktadır. Dıştan 14.40x11.00 m. ebatlarında dikdörtgen bir plana sahip olan caminin harimine kuzey yöndeki kapıdan girilmektedir.

Dıştan sade bir görünümü olan cami, kare planlı, üzeri tek kubbe ile örtülü harim, düz dam örtülü son cemaat yeri ile bir minareden oluşmaktadır. Camiyi kuzey ve batı yönden çeviren L şeklinde küçük bir avlusu bulunmaktadır. (Bkz. Çizim: 14)

Caminin güneyinde, doğu yönünde sivri kemerli girinti içindeki basık kemerli bir kapıdan girilen tuvaletler bölümü bulunmaktadır. (Bkz. Foto: 85) Bu kapı orijinal olup caminin bahçesine açılmaktaydı.

Yapının tamamında düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır.

Caminin doğu cephesi altta iki, üstte açılan bir pencere ile iç mekan aydınlatılmaya çalışılmıştır. Alttaki pencereler sivri kemerli girintiler içinde dikdörtgen açıklıklı olarak düzenlenmiştir. Bu pencerelerde madeni şebekeler mevcuttur. Bu pencerelerden kuzeydekinin üstüne denk gelecek şekilde, daha küçük tutulmuş sivri kemerli bir pencere açılmıştır.

Doğu cephenin kuzeye yakın bir yerine yuvarlak kemerli bir kapı yerleştirilmiştir. Bu kapı doğrudan harime açılmaktadır. (Bkz. Foto: 86)

Güney cephede, güneybatı köşeye yakın bir yerde yuvarlak kemerli madeni şebekeli bir pencere ile bu cephenin tam ortasında aynı şekilde birer pencere yerleştirilmiştir.

Batı cephesi sade bir görünüme sahiptir.

Kare mekanın kuzey cephesini son cemaat yeri kapatmaktadır. Son cemaat yeri dikdörtgen planlı ve düz dam örtülüdür. Son cemaat yerinin üst örtüsü beden duvarlarına ve kuzey yönde ikisi duvara bağlı dört paye tarafından taşınmaktadır. Kuzey yönde üç girişi olan son cemaat yerinin iki yan girişi son dönemlerde cam bölmelerle kapatılmıştır. Orta bölüm iki kanatlı bir demir kapı ile son cemaat yerine geçiş sağlanmaktadır.

Son cemaat yerine girilen kapı ile aynı eksende harime geçişi sağlayan kapı bulunmaktadır. Harime girişi sağlayan kapı sivri kemerli girinti içine basık kemer açıklıklıdır. Kapı iki kanatlı ve ahşaptandır. Kapının alınlığında dört satırlık Osmanlıca kitabesi bulunmaktadır. Kitabenin üstünde sivri kemerin tam ortasında kilit taşı dışa taşırılmıştır. Bu süslemenin üstünde madeni şebekeli yuvarlak bir pencere yeralmaktadır.
(Bkz. Foto: 87)

Kapının iki yan tarafında dikdörtgen açıklıklı, yuvarlak kemerli, madeni şebekeli birer pencere açılmıştır. Pencere ve kapının etrafı siyah ve yeşil renklere boyanarak iki renkli bir görünüm verilmeye çalışılmıştır.

Son cemaat yerinin güneydoğu köşesine minarenin kaidesi yerleştirilmiştir.

Harime son cemaat yerindeki kapıdan ve doğu cephenin kuzeyine yakın bir yerinden açılan birer kapı ile girilmektedir.

İçten 9.30x 9.40 m. ebatlarında kare bir mekan olan harimin üzeri tek kubbe ile örtülmüştür. 0.85 m. kalınlığındaki duvara bağlı sekiz paye üzerine oturan kubbeye geçişler köşelerdeki pandantiflerle sağlanmıştır. Köşelere içten birer çeyrek kubbe yerleştirilmiştir. Ayaklar birbirine sivri kemerlerle bağlanmıştır. Kubbe kasnağında sekiz adet yuvarlak kemerli pencere açılmıştır.

Kıble duvarının tam ortasında ve giriş ekseninde mihrab nişi bulunmaktadır. Duvardan taşıntı yapmayan mihrab 1.52 m. genişlik ve 2.73 m. yükseklikte dış ölçülere sahip dikdörtgen görünüşlüdür. Mihrabı hücre ve yuvarlak kemerli kavsara gibi unsurlar teşkil etmektedir.

Mihrab nişi ikişer adet sütunce ile sınırlandırılmıştır. Bu şekli ile dışa taşırılmayan mihrabı duvardan ayırıcı bir unsur olmaktadır. Sütuncelerin üzerinden devam eden iki oval silme kavsarayı çevrelemektedir.

Hücre 0.85 m. genişlik, 0.50 m. derinlik ve 2.40 m. yükseklikte yarım daire planlıdır. Yüzeyinde herhangi bir süsleme mevcut değildir. Kavsara 1.90 m. yükseklikte ve yuvarlak kemerli olarak meydana getirilmiştir.

Mihrabın sağında ahşap minber yer almaktadır. Minber sade ve süslemesizdir. (Bkz. Foto: 89)

Harimin güneydoğu köşesinde, ahşaptan, özelliksiz vaaz kürsüsü yer almaktadır. Kürsüde dikey şeritler halinde beyaz ve kahverengi ahşap malzeme kullanılmıştır.

Harimin kuzeyinde yer alan ahşap mahfil kaldırılmıştır.

Yapının içinde de düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır. Harim tamamen yeşil ve beyaz renkli boyalarla badana edilmiştir.

Caminin kuzeydoğu köşesinde yer alan minare kare kaideli, silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Kaidenin kuzey tarafında bulunan dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı kapı ile minareye geçiş sağlanmaktadır. Minarenin cami beden duvarları seviyesinde güney yönde üç dilimli kemere sahip bir açıklık bulunmaktadır.

Minarenin şerefe altlığı çok zengin süslemelere sahiptir. Aşağıdan yukarıya doğru genişleyen kademeli konsollar arasına en üstte on kollu yıldız, onun altında dikdörtgen çerçeve içine yerleştirilmiş geometrik motifler, onun altında, tabak şeklindeki çinilerin duvara gömülmesiyle elde edilen baçini denilen çinilere yer verilmiştir. En altta ise iki tarafında rüzgar gülünün bulunduğu birer gülçe motifine yer verilmiştir.

Şerefe demir bir korkuluğa sahiptir. Şerefenin üstü güldeste formunda sacdan bir örtü ile kapatılmıştır. Sac örtü bir alemle son bulmaktadır. (Bkz. Foto: 90-91)