Tatlıcak Kasabası Merkez Camii

Halil Eker Üye

Üyelik: 2007-07-16 Herkese açık mesaj: 29

2026-10-10 06:00:01#338304

Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.

KATALOG NO : 3.1.1.7
YAPININ ADI : TATLICAK MERKEZ CAMİİ
BULUNDUĞU YER: Nizip ilçesinin Tatlıcak Kasabası’nda bulunmaktadır.
ÇİZİM NO : 9
RESİM NO : 51-58

TARİHÇESİ

Caminin harime geçişi sağlayan orta kapısı üzerindeki Osmanlıca kitabeye göre 1221/1806 yılında inşa edilmiştir. Bu kitabe sadece rakamla tarih içermektedir. Cumhuriyet döneminde 1967 yılında camiye minare eklenmiş, 1968 yılında da camiyi genişletmek amacıyla yapının kuzey tarafına kesme taştan ek bir bölüm inşa edilmiştir.

YAPININ TANIMI

Dıştan sade bir görünüme sahip olan cami Nizip ilçesinin kuzeyinde Tatlıcak kasabasında yer almaktadır.

Cami, dikdörtgen planlı harim, bir minare ve küçük bir avludan oluşmaktadır. (Bkz. Çizim: 9) Avluya batı cepheden açılan bir kapı ile girilmektedir.

Yapının tamamında düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır. Yapı günümüze bazı eklemelerle ulaşmış ve ibadete açıktır.

18.00x8.80 m. ebatlarında dış ölçülerde dikdörtgen bir plana sahip olan caminin harimine kuzey yöndeki üç sivri kemerli açıklıktan girilmektedir.

Doğu cephede harime açılan sivri kemer girintili, dikdörtgen açıklıklı ve madeni şebekeli iki pencere açılmıştır. (Bkz. Foto: 53) Güney cephede doğu köşeye yakın bir yerde, doğu cephedeki pencereyle aynı formda bir pencereye yer verilmiştir. Bu pencere de sivri kemerli bir girinti içinde dikdörtgen açıklıklı düz atkı taşlı ve madeni şebekelidir. (Bkz. Foto: 52) Batı cephe, doğu cephenin bir tekrarı durumundadır. Bu cephede de harime açılan sivri kemerli girinti içinde, dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı ve madeni şebekeli iki pencereye yer verilmiştir. (Bkz. Foto: 54)

Harimin kuzeyini kaplayan ve sonradan yapılan son cemaat yeri, dikdörtgen planlı ve düz dam örtülüdür. Son cemaat yerinin üst örtüsü beden duvarlarına oturmaktadır. Son cemaat yerine kuzey cephenin ortasındaki iki kanatlı bir kapı ile girilmektedir.

Son cemaat yerine girilen kapı ile aynı eksende ve bunun iki yanında harime girişi sağlayan sivri kemerli açıklıklar bulunmaktadır. Ortadaki girişin üzerinde Osmanlı caminin 1221/1806 tarihli inşa kitabesi vardır.

Harime son cemaat yerindeki üç kapıdan girilmektedir.

İçten 16.00x6.90 m. ebatlarında dikdörtgen bir mekan olan harimin üzeri ortada doğu batı yönünde uzanan duvara bağlı iki ve bağımsız dikdörtgen iki payenin ayırdığı iki neften oluşan harimin üzeri sivri kemerlere oturmaktadır. (Bkz. Foto: 58) Harimin üst örtüsü içten beşik ve çapraz, tonoz dıştan düz dam şeklindedir.

Kıble duvarının tam ortasında, kapı ile aynı eksende mihrab nişi bulunmaktadır. Duvardan taşıntı yapmayan mihrab 0.80 m. genişlik ve 2.45 m. yükseklikte dış ölçülere sahip dikdörtgen görünüşlüdür. Mihrabı çerçeve, hücre ve yuvarlak kemerli kavsara gibi unsurlar teşkil etmektedir.

Çerçeve hücrenin iki yanında kullanılan mermer malzeme ile sınırlandırılmıştır. Bu şekli ile dışa taşırılmayan mihrabı duvardan ayırıcı bir unsur olmaktadır. Hücre 0.80 m. genişlik, 0.80 m. derinlik ve 2.45 m. yükseklikte yarım daire planlıdır. Yüzeyinde herhangi bir süsleme yoktur. Mihrabın inşasında mermer kaplama kullanılmıştır. (Bkz. Foto: 57)

Mihrabın sağında duvar içine yerleştirilmiş merdivenlerle ulaşılan ahşap minber bulunmaktadır. Minber sonradan yenilenmiştir. (Bkz. Foto: 58)

Caminin kuzeybatı köşesinde yer alan minare yapıya 1967 yılında eklenmiştir. Minare kare kaideli, silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Kaidenin batı tarafında bulunan dikdörtgen açıklıklı düz atkı taşlı bir kapı ile minareye gerilmektedir.

Minarenin şerefe altlığı zengin süslemelere sahiptir. En altta taştan bir bilezik onun üstünde dikine yerleştirilmiş yarım daireler şeklinde işlenmiş taşlardan oluşan bir bölüm bulunmaktadır. Onun üstünde birer gülçe motifi ve çeşitli bitkisel motifler işlenmiştir. Gülçelerin üzerinde tabak şeklindeki çinilerin duvara gömülmesiyle oluşturulmuş, baçini denilen çinilere yer verilmiştir. Çinilerin üzerinde ise mukarnas dizileri bulunmaktadır. Şerefe taştan ajurlu bir korkuluğa sahiptir. (Bkz. Foto: 55)

Minare petek, külâh ve alemle son bulmaktadır.