Nizip Hamam Camii

Halil Eker Üye

Üyelik: 2007-07-16 Herkese açık mesaj: 29

2026-10-08 06:00:01#338283

Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.

KATALOG NO : 3.1.1.5
YAPININ ADI : NİZİP MERKEZ HAMAM CAMİİ
BULUNDUĞU YER: Pazarcami Mahallesi Hamam sokak’ta yeralmaktadır
ÇİZİM NO : 7
RESİM NO : 37-45

TARİHÇESİ

Caminin ne zaman ve kimin tarafından inşa edildiği kesin olmamakla birlikte, yanında yapılmış olan eski büyük hamamdan önce yapıldığı tahmin edilmektedir. Bu verilerden hareketle yapının tarihi 18. yüzyıl ortalarına denk gelmektedir. Cami Cumhuriyet’in ilk yıllarında depo olarak kullanılmış ve bu dönemde oldukça harap olmuştur. 1957 yılında yıktırılmış, eski malzemeler de kısmen kullanılarak cami biraz genişletilerek aynı planda yeniden inşa edilmiştir. Minare de yapıya bu tarihte eklenmiştir.[33]

YAPININ TANIMI

Dıştan sade bir görünüme sahip olan cami Nizip ilçesinin batısında Tepe mahallesinde yer almaktadır.

Tamamı düzgün kesme taş malzeme ile inşa edilen cami, dikdörtgen planlı harim, bir minare ve küçük bir avludan oluşmaktadır. (Bkz. Çizim: 7) Avluya batı ve kuzey cephelerden açılan birer kapı ile girilmektedir.

Dıştan 16.20x10.50 m. ebatlarında dikdörtgen bir plana sahip olan caminin harimine kuzey yöndeki kapıdan girilmektedir.

Doğu, batı ve güney cepheler camiye bitişik yapılan yapılardan dolayı kapanmıştır. Kuzey cephede harime açılan sepet kulpu kemerli, dikdörtgen açıklıklı ve madeni şebekeli iki pencere ile iç mekan aydınlatılmaya çalışılmıştır. Kuzey cephenin batısında yer alan pencere sonradan kapıya dönüştürülmüştür. (Bkz. Foto: 37) Bu cephenin ortasında harime açılan düz atkı taşlı dikdörtgen açıklıklı ve iki kanatlı kapı yerleştirilmiştir. (Bkz. Foto: 39)

Harime kuzey cephede açılan iki kapıdan girilmektedir. İçten 13.90x8.50 m. ebatlarında dikdörtgen bir mekan olan harimin üzeri düz dam örtülüdür.Üst örtüyü kuzey ve güney duvarlarına bitişik olarak yapılan iki duvara bağlı ayak ve beden duvarları taşımaktadır.

Kıble duvarının tam ortasında, kapı ile aynı eksende mihrab nişi bulunmaktadır. Duvardan taşıntı yapmayan mihrab 1.00 m. genişlik ve 3.10 m. yükseklikte dış ölçülere sahip dikdörtgen görünüşlüdür. Mihrabı hücre ve yuvarlak kemerli kavsara gibi unsurlar teşkil etmektedir.

Hücre 1.00 m. genişlik, 0.80 m. derinlik ve 2.65 m. yükseklikte yarım daire planlıdır. Yüzeyinde herhangi bir süsleme yoktur. Yalnız sonradan içi ahşapla kaplanmıştır. (Bkz. Foto: 42)

Mihrabın sağında yeni yapılmış ahşap minber bulunmaktadır. Minberin batısında ise önceden pencere olarak düzenlenmiş fakat daha sonra caminin güneyine inşa edilmiş evden dolayı kapatılmış olan ve bu şekli ile dolap nişine dönüşen bir bölüme yer verilmiştir. (Bkz. Foto: 41)

Harimin batı duvarında, kuzey duvarına yakın bir yerde dolap nişi yerleştirilmiştir.

Caminin kuzeybatı köşesinde camiden ayrı olarak inşa edilen minare yapıya sonradan eklenmiştir. Minare kare kaideli, silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Kaidenin güney tarafında bulunan dikdörtgen açıklıklı düz atkı taşlı bir kapı ile minareye girilmektedir. (Bkz. Foto: 44)

Minarenin gövdesine iki adet bilezik yerleştirilmiştir. Minarenin şerefe altlığı yatay olarak yerleştirilmiş silmelerden oluşan süslemelere sahiptir. Minarenin şerefe bölümü güldeste tarzında madeni bir çatı ile örtülmüş ve bunun üzerine bir alem yerleştirilmiştir. (Bkz. Foto: 45)