Salkım Kasabası Adaklı Camii

Halil Eker Üye

Üyelik: 2007-07-16 Herkese açık mesaj: 14

2026-10-05 06:00:01#338229

Halil Eker, Nizip’teki Mimari Eserler, yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2006. Bu metin 2006 yılındaki tespitleri aktarır.

KATALOG NO : 3.1.1.2
YAPININ ADI : SALKIM KASABASI ADAKLI CAMİİ
BULUNDUĞU YER: Nizip İlçesi Salkım Kasabası Adaklı Mahallesinde yer almaktadır.
ÇİZİM NO : 4
RESİM NO : 18-25

TARİHÇESİ

Caminin inşa kitabesi ve vakfiyesi yoktur. Yapının 19. yüzyıl öncesinde inşa edilmiş olabileceği kasaba halkı tarafından söylenmektedir. Caminin kapısı üzerindeki yeni konulmuş levhada 1840 tarihi geçmektedir. Cumhuriyet döneminde 1970’li yıllarda üst örtü açılmış ve caminin üst örtüsünü taşıyan ayaklar ve ayakları birbirine bağlayan kemerler yıktırılmış, yerine yeni iki ayak yapılarak caminin üstü betonla kapatılmıştır. Cami ile minare arasında yapı tekniği ve kullanılan malzeme bakımından farklılık vardır. Buradan hareketle orijinal minarenin burada daha önce inşa edilip yıkılan bir camiye ait olabileceği ve bugün mevcut olan yapının sonradan inşa edildiği düşünülmektedir.[29] Minare, mimari tekniği ve süsleme özelliklerine bakılarak 17. yy.’da inşa edilmiş olduğu tahmin edilmektedir.

YAPININ TANIMI

Dıştan sade bir görünüme sahip olan cami Nizip ilçesinin kuzeyinde, Salkım kasabasının Adaklı Mahallesi’nde yer almaktadır.

Cami, dikdörtgen planlı harim, bir minare ve küçük bir avludan oluşmaktadır. Avluya doğu cepheden açılan bir kapı ile girilmektedir. (Bkz. Çizim:4) Yapının tamamında düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır.

Dıştan dikdörtgen bir plana sahip olan caminin harimine kuzey yöndeki basık kemerli bir kapıdan girilmektedir.

Doğu cephede, biri harime açılan dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı, diğeri kaş kemerli girinti içinde basık kemerli ve üçü de dilimli kaş kemerli bir girinti içinde basık kemerli olmak üzere toplam beş pencere bulunmaktadır. (Bkz. Foto: 19)

Güney cephede, mihrab önü bölümü dışarıya taşırılmış olup bu özellik, cephedeki tek hareketlilik unsurudur. Mihrabın dışarıya taşıntı yaptığı yerin iki yanında dikdörtgen açıklıklı, düz atkı taşlı ve madeni şebekeli birer pencere bulunmaktadır. Batı cephe, yapıya bitişik inşa edilmiş yapılarla kapatılmıştır. Kuzey cephe-de harime giriş kapısının batısında, dikdörtgen açıklıklı ve düz atkı taşlı bir pencere açılmıştır. Harime kuzey cephenin ortasındaki dikdörtgen açıklıklı ve basık kemerli kapıdan girilmektedir.

İçten dikdörtgen bir mekan olan harimin üzeri ortada iki ayağa ve beden duvarlarına oturmaktadır.

Kıble duvarının tam ortasında, kapı ile aynı eksende mihrab nişi bulunmaktadır. Duvardan taşıntı yapmayan mihrab 0.85 m. genişlik ve 3.40 m. yükseklikte dış ölçülere sahip dikdörtgen görünüşlüdür. Mihrabı çerçeve, hücre, sivri kemerli kavsara ve köşelik gibi unsurlar teşkil etmektedir. Çerçeve, hücrenin iki yanındaki kademelenme ile sınırlandırılmıştır. Hücre 0.85 m. genişlik, 0.80 m. derinlik ve 2.00 m. yükseklikte yarım daire planlıdır. Yüzeyinde herhangi bir süsleme yoktur. Yalnız sonradan içi sıvanmıştır. (Bkz. Foto: 22)

Mihrabın sağında ahşap bölümleri yenilenmiş minber bulunmaktadır. Bu minbere, batısına yerleştirilmiş olan taş merdivenlerle ulaşılmaktadır. Minber yerden yaklaşık 1.5 m. yükseklikte olup ahşap kısımlar dışında kalan bölümler orjinaldir. (Bkz. Foto: 21)

Mihrabın doğusunda sonradan, minbere benzetilerek yerleştirilen vaaz kürsüsü bulunmaktadır. (Bkz. Foto: 21)

Caminin kuzeydoğu köşesinde yer alan minare kare kaideli, silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Kaidenin batı tarafında bulunan dikdörtgen açıklıklı düz atkı taşlı bir kapı ile minareye gerilmektedir. (Bkz. Foto: 20)

Minarenin gövdesinde taştan kabartma olarak geçme motiflerinden oluşan bir süsleme kuşağına yer verilmiştir. Minarenin şerefe altlığı iki sıra mukarnaslı süslemeye sahiptir. Şerefe taştan bir korkuluğa sahiptir. Minare petek, külâh ve alemle son bulmaktadır. (Bkz. Foto: 24-25)