Daha önce Nizip’in nüfus yapısı ile ilgili bir araştırmam olmuştu.Nizip’in yerleşik aile yapısının tarihçesini konu alan bu araştırmamda Osmanlı kaynaklarından Nizip ve çevresine yerleşen ailelerin yapısını incelemiştim.Yakın tarihimizde değişik göç nedenleri ile Nizip’e yerleşmiş ve burayı benimsemiş olan muhacir ailelerin yapısı ile ilgili konuya o yazımda kısaca değinmiştim.Nizipli olup yakın tarihimize ışık tutan kim varsa bulduğum her fırsatta sorular sorar notlar alırım.İşte bunlardan birisi de Muhacir Musa KARABOĞA’nın oğlu Mehmet amcadır.Mehmet amcayı yakalamışken Nizipli muhacirleri ile ilgili sorular yönelttim.Gerçekten Nizip tarihi ile ilgili tam bir derya.1940 doğumlu Mehmet amca bir zamanlar büyük hamam ve hamam değirmenini de işletmiş bir kişidir.Ben not aldıklarımı size aktarmadan önce daha önceki yazımda Nizip’in nüfus yapısı ile ilgili kısa bir özet sunarak hatırlatmada bulunayım.Tarihçi ve Yazar Nafi Çağlar’ın Türk boyları ile ilgili yaptığı araştırmalarda Ayıntap bölgesi olarak bilinen yöremizin ilk aile kökenli nufus tespitlerinin 1536 yılında yapıldığını görüyoruz.Osmanlı Arşiv kayıtlarından,Osmanlıların Mercidabık savaşından sonra idareleri altına aldıkları Gaziantep'te(Ayıntap) birçok Türkmen aşiret, oymak ve obalarıyla birlikte, 24 Oğuz boyunu bu bölgelere yerleştirdikleri anlaşılmaktadır.Nizip bölgesine yerleştirilen 24 Oğuz boyundan 13 tanesi yerleşik hayatı benimsemeyip kesif kitleler halinde yaşadığı yine bu kayıtlarda anlaşılmaktadır.Ayıntap(Gaziantep) bölgesi resmi olarak 1517'de Osmanlı birliğine dahil edilmiştir.Vergi tahsilatına esas olmak üzere hazırlanan ilk Ayıntab Tahrir Defteri de fetihten 19 yıl sonra 1536'da tamamlanmıştır.Başta; 1536, 1543 ve 1574 tarihli Antep Livası Tahrir defterleri olmak üzere diğer birçok muteber kaynaktaki kayıtlara göre 1517'den önce Ayıntap bölgesinde 24 Oğuz boyunun yanı sıra Nizip merkezli ve civar köylerinde Kırgız ve Özbek boylarından ailelerin de yaşadığı anlaşılmaktadır.Nizip bölgesinin aile yapısı 1915 Ermeni olayları nedeni ile bölgeye yerleştirilen muhacir ailelerin iskanı ile yeni bir kimlik kazanır.Nizip’e yerleşen muhacir aileler genel olarak devlet desdekli değil de kendiliğinden göç eden ve Fırat boyunca değişik yerlere yerleşen ailelerden oluşmaktadır.Diyarbakır toplama merkezinden değişik şehirlere yerleştirilen muhacirlerden sadece birkaç tanesi Nizip’e yerleştirilmiştir.Şimdi bu konu ile ilgili Mehmet amcanın anlattıklarına bakalım.Onun hafızasında kalan Nizip’e yerleşmiş tanınan muhacir aileler şunlardan oluşuyor:-Muhacir Mevlüt çavuş ailesi/Van -Muhacir Osman ASLAN ailesi/Erciş-Muhacir İbrahim SEÇKİN ailesi/Erciş-Muhacir M.Ali YAPAN ailesi/Muş-Muhacir Kel Şakir ailesi/Tatvan-Muhacir Kulaksız Ebubekir ailesi/Van-Muhacir Kuttuk Saido ailesi/Bayburt-Muhacir Murzo ailesi/Muş-Muhacir Aliko KARAKÖSE/Bitlis-Muhacir Musa KARABOĞA ailesi/Muş-Muhacir Topal Azzet ailesi/Van-Muhacir Ocak KAMİL ailesi/Muş-Muhacir Ömer ailesi/Erciş-Muhacir Gülay ebe ailesi/Van-Muhacir Manifaturacı İhsan ailesi/Muş-Muhacir Yüzbaşı Mehmet ailesi/VanHer bir muhacir ailenin göç esnasında yaşadığı çok büyük acılarla dolu duygulu anıları olmuş.İlk başta geçici olarak göç eden bu insanlar Nizip’in verimli toprak yapısını görünce buraya kesin yerleşmeye karar vermişler..Musa amca ile konuşurken Oktay Cankesen’nin kayın biraderi İsmail Seçkin,büyük annesi Muhacir Gülay ebenin hayat hikayesini anlatınca bizlerde duygulu anlar yaşadık..İsmail,Gülay ebenin üçüncü kuşak torunudur.Gülay ebe Osmanlı sancaktarı Hüseyin ağanın eşidir.1915 Ermeni zulmünden kaçan aileler arasında Gülay hemşirenin ailesi de yer alır.Göç çok sıkıntılı ve zahmetli geçmiştir.Düşünebiliyormusunuz 6-8 ay süren bir yolculuk..araba yok...yaya ve kağnılarla yapılan yolculuklarda birçok çocuk ölmüş..İşte Gülay ebe de çocukları ölmesin diye iki kızını evlerinde bırakarak yolculuğa başlarlar.Büyük kızları Şerife’nin ellerini bağlamak zorunda kalırlar.Ancak yetişkin olan Şerife bir süre sonra bağlı ellerini çözer ve anne-babasina yetişir.Gülay ebe kocası Hüseyin çavuşa geride kalan küçük çocuğun alınmasını ister.Nasıl olsa ölecekler bari yanımızda soğuktan ölsünler derler.Geri gelip evlerinde baktıklarında küçük çocuklarını bulamazlar..Sonra yolculuklarına acılı bir şekilde devam ederler.Nizip’e geldiklerinde buraya yerleşler..Şerife İsmail’in annesidir..Buna benzer birçok yaşanmış hikayeyi muhacir ailelerimizden duymanız mümkündür.Şimdi bu aileler artık Nizip’in önde gelen yerli aileleri sayılıyor..Her birisinin Nizip’e katkısı başka bir boyutta..İkinci kuşak da olsa üçüncü kuşak ta olsa bu muhacirleri bağrına basan Nizipliler gerçekten çok kardeşçe bir yaklaşım sergilemişlerdir.Mehmet amcaya Hamam değirmenini sormadan edemedim..Ah ah dedi...O hamam...o pınar....o değirmen...işte hayatın gerçek yönü...gözleri doldu mehmet amcanın...Nizip’e yerleşen muhacir aileler bu şekilde iş sahibi yapılmış ve ekmek yemeleri sağlanmış..Değirmen vakıf malı olduğu için kiralama usulu ile işletmesi için Muhacir Musaya verilmiş..Devamı gelecek....Ramazan TARHAN'ın diğer makaleleri için:https://nizip.com/forum/kategori/69?page=1
ramazan abi bu barajdan dolayı boşaltılan köylerden nizipe yerleşen aileler de muhacir sayılıyor mu? benim bildigim 150 ye yakın aile nizipe yerleşti....
Yukarıda saydığımız aileler tüm muhacir aileler listesi degildir..Daha bilmedigimiz birçok muhacir aile var..Bilenler buraya eklemek suretiyle katkı yapabilirler.Şunu da unutmayın ki yukarıda ismini yazığımız aileler bugün 3.kuşak nersiler vermiş kök ailelerdir.Yani herbiri yaklaşık 15-20 aileden oluşan büyük bir nufusu içeriyor..Doğu ve Güneydoğu illerimizden ilçemize yerleşmiş bu aileler artık Nizip ile özdeşleşmiş kimlikleri ile anılıyor...
Ramazan beyi Nizip ile ilgili ciddi araştırmalarından ötürü hep takdir etmişimdir ve bir kez daha takdir edip saygılarımı sunuyorum.
Mehmet beye de muhacırlarımızın göç ile ilgili anlattıklarına özlü bir deyiş ile katkı verip ''İskana gidenler acı yer, dert içer''miş deyip teşekkür ediyorum.
Moreyler ailesi var yalnız küçük bir aile,dogudan gelme 1893 göçü ile gelip Nizibe yerleşmişler.Nizibimizin eski şöforlarındandırlar,anneleri lütfüye teyze nizibin yarısına 1940-50 yıllarda terzilik yapardı.Şahin bey mahallesi mukimlerindendir.Selamlar
Kemal Cengiz;177909 wrote:Ramazan beyi Nizip ile ilgili ciddi araştırmalarından ötürü hep takdir etmişimdir ve bir kez daha takdir edip saygılarımı sunuyorum.
Mehmet beye de muhacırlarımızın göç ile ilgili anlattıklarına özlü bir deyiş ile katkı verip ''İskana gidenler acı yer, dert içer''miş deyip teşekkür ediyorum.
Teşekkür ederim Kemal bey...Oktay Cankesenin 95 yaşında bir Emine halası var..Nizip ile ilgili o kadar çok şey biliyor ki...aslında sizin de sorularınız varsa şimdiden hazır olun..bir ay sonra Oktay ile birlikte bu muhterem ninemizi ziyaret etmeyi düşüniyoruz..Bu tip insanların anlatacakları çok önemli şeyler olabilir...hepsini kayıt altına alacağız...
fsoyarik;177910 wrote:Ramazan acaba nufus kayıtlarından soy agaçlarına gitmr ile ilgili bir site varmı.Selamlar
2005 Yılında Ankara Osmanlı arşivini ziyaret etmiştim..Harita Genel Komutanlığına bağlı Arşiv komutanlığı var..Burada kısa dönem askerlik yapan Osmanlıca bilen bir arkadaşım vardı.Dedem ile ilgili bir araştırma yaptım..gerçekten dünya tarihinde Osmanlı kadar kayda önem veren bir devlet yok..Dedemin Çanakale savaşında hangi birlige teslim olduğuna kadar her şey kayıt altındaydı..Köyümüzün aile yapısına da bakma fırsatım oldu..mesela bizim köy(Ayran) Suriye'nin Lazkiye şehrinden göç eden Bini,Cindi ve memigi ailelerinin bizim köydeki Ayşigi pınarı civarında çadır kurmaları ile başlamış...Bunlar bile kayıtlarda vardı..Daha sonra buraya yerleşmişler..Aslında Ayran ismi AYIRAN olarak geçiyor..Yani sulu bölge ile çorak bölgeyi ayıran nokta...zamanla Ayran olmuş....Nizip aileleri için de Arşiv komutanlığını tavsiye ederim...Normal bir dilekçe ile de buraya muracaat yapılabiliyor...Veya orada bi tanıdık ziyareti çok büyük bir fırsat..Geçen gün Sulanmet'te bulunan Osmanlı Arşivlerinde bi araştırma yaptım.Burası daha düzenli ve daha sistemli...genelde kitaplardan oluşuyor...Ama nufus kayıtları kütük olarak hep Ankara'daki Arşiv komutanlığında yer alıyor...
Ramazan senin hakkını nasıl ödeyeceğiz, çok teşekkür ederim, bu bilgiler gerçekten çok önemli ve kayıt altına alınmalıdır, 95 yaşındaki ninemizin söyleyeceklerini merakla bekliyorum.
Çocukluğumdan beri hep merak ederim biz kimiz nereden geldik diye büyüklerimiz; Sayın ailesi ile beraber Suruç'un yastımızar köyünden birlikte gelmişiz derlerdi ve bize de önceden selavatoğuları derlermiş dediler ama tam kesin bilemiyorum ama öğrenmeyi çok istiyorum.
Ramazan Abi'ye katılıyorum. Dünya tarihçileri Osmanlı'daki kayıt tutma politikasının inceliği konusunda hemfikirler. Ben de geçtiğimiz yıllarda Osmanlı arşivlerinden hazırlanan bir kaç tezde Osmanlı'daki iskan hareketlerini incelemiştim. Amacım büyüklerimizden duyduğum bazı bilgilerin doğruluğunu teyit etmekti. Ailemizin kökenini araştırdım. Hemen hemen bize anlatılanlarla kayıtlarda geçenler birbirini tutuyordu.
Sayın Ramazan Tarhan Bey ; öncelikle bilgiye ve emeğe gösterdiğiniz saygı için size teşekkür etmeliyim. Nizip Muhacirleri ile ilgili yazınızda, araştırmamı (Kızık Boyu 1 ; Nafi Çağlar Hacıömerli )
kaynak göstermişsiniz. Yani bilgi sahibine saygılı davranmışsınız..Benden de size saygılar...
Ancak; bizim asıl üstadımız yine bir Gaziantepli olan ve İstanbul'da yaşayan Necdet Sevinç'tir.
O'nun "Gaziantep'te Türk Boyları" adlı eserinden de faydalanabilirsiniz...Başarılar...
-----Original Message-----
From: IBRAHIM KARATAS [mailto:ibratas@yahoo.com]
Sent: Monday, September 21, 2009 11:29 PM
To: Ramazan Tarhan
Subject: Nüfus araştırmaları hakkında
Ramazan Bey iyi gunler dilerim.
Babaannem'le ilgili bir arastirma yaparken sizin bu konulara epey kafa yormus oldugunuz gordum.
Size bu maili Istanbul'dan yaziyorum. THY'de uzman olarak çalışıyorum.
Ben aslen Araban'lıyım. Sünni Kürt kökenliyim. Ninem zamanında Nizip'ten bizim o taraflara göç etmiş. Galari diye bir sülaledenmiş. Sizin bu sülale hakkında bilginiz var mı?
Bir de biraz Osmanlıca bilirim. Araban nüfusuna ait arşivleri nerede bulabilirim? Bulsam bile bir araştırma sistemi var mıdır? Tavsiyeleriniz nelerdir?
Yardımcı olursanız çok memnun olurum.
Saygılarımla
İbrahim Karataş
Başakşehir,Istanbul
[ ramazan bey tesekürler böyle güzel calismalarindan dolayi
ramazan bey bildiyim mahacir köyü enes güder bu köyde eskide
ermeniler yasardi ermeniler ermenistana göndermisler
yunanistandan selanikten insanlari getirip yerlestirmisler bunu rahmetli dedem söylerdi
kayalarda hala ermenice zazilar mevcuttur bu enes hakinda bilgin varmi varsa yazmani isteriz saygilarimla
Sevgili Ramazan kardeşim,Büyük Hamamı hayal meyal hatırlıyorum,kilisenin karşısındaki su değirmenini de Abim'ile yapmış olduğunuz röportajı ancak bugün okuyabildim,babamı hiç görmedim benden büyük olanlar da maalesef bu konuları kendi ailelerine anlatmazken,röportaj vermekten çekinmemiş,ben dedemi (anne) yıllardır arıyor ve araştırıyorum.Sadece şehit olduğu bilgisi var anne tarafım 7 sülale birecik'li babam birecik'ten evlenmiş,dedemin nufus kaydı var ama araştırmam da nerede şehit olduğu kaydı osmanlıca olduğundan bir bilgiye ulaşamadım,yardımcı olursanız sevinirim,şimdiden teşekkürler kardeşim...
Ramazan Tarhan kardeşime Abim Mehmet Karaboğa ile yapmış olduğu röportajından dolayı teşekkürlerimi sunarım,1915 Rus-Osmanlı savaşı esnasında;isyan eden ermenilerin zulmünden kurtulmayı başaran ve göç eden müslüman toplumlarının güneydoğu'daki diğer şehirlere ve de Nizip' e yerleşenler arasında biz(Muş) muhaciri olarak gelmişiz,babam ile beraber gelen dedem;Mızar köyüne yerleşmiş babamda nizibe gidip gelerek o zamandaki şartlar gereği nizip şıhlar mahallesinde iskan tutmuşdur.Hala aşiretimizden sonraları köyümüze dönen ya da köyümüzde kalan amca çocuklarımız yaşamaktadır...Muş,Hasköy-sarıbahçe köyü bizim aşirettendir....
tamamlanmıştır.Başta; 1536, 1543 ve 1574 tarihli Antep Livası Tahrir defterleri olmak üzere diğer birçok muteber kaynaktaki kayıtlara göre 1517'den önce Ayıntap bölgesinde 24 Oğuz boyunun yanı sıra Nizip merkezli ve civar köylerinde Kırgız ve Özbek boylarından ailelerin de yaşadığı anlaşılmaktadır.Nizip bölgesinin aile yapısı 1915 Ermeni olayları nedeni ile bölgeye yerleştirilen muhacir ailelerin iskanı ile yeni bir kimlik kazanır.Nizip’e yerleşen muhacir aileler genel olarak devlet desdekli değil de kendiliğinden göç eden ve Fırat boyunca değişik yerlere yerleşen ailelerden oluşmaktadır.Diyarbakır toplama merkezinden değişik şehirlere yerleştirilen muhacirlerden sadece birkaç tanesi Nizip’e yerleştirilmiştir.Şimdi bu konu ile ilgili Mehmet amcanın anlattıklarına bakalım.Onun hafızasında kalan Nizip’e yerleşmiş tanınan muhacir aileler şunlardan oluşuyor:
-Muhacir Mevlüt çavuş ailesi/Van
-Muhacir Osman ASLAN ailesi/Erciş
-Muhacir İbrahim SEÇKİN ailesi/Erciş
-Muhacir M.Ali YAPAN ailesi/Muş
-Muhacir Kel Şakir ailesi/Tatvan
-Muhacir Kulaksız Ebubekir ailesi/Van
-Muhacir Kuttuk Saido ailesi/Bayburt
-Muhacir Murzo ailesi/Muş
-Muhacir Aliko KARAKÖSE/Bitlis
-Muhacir Musa KARABOĞA ailesi/Muş
-Muhacir Topal Azzet ailesi/Van
-Muhacir Ocak KAMİL ailesi/Muş
-Muhacir Ömer ailesi/Erciş
-Muhacir Gülay ebe ailesi/Van
-Muhacir Manifaturacı İhsan ailesi/Muş
-Muhacir Yüzbaşı Mehmet ailesi/Van
Her bir muhacir ailenin göç esnasında yaşadığı çok büyük acılarla dolu duygulu anıları olmuş.İlk başta geçici olarak göç eden bu insanlar Nizip’in verimli toprak yapısını görünce buraya kesin yerleşmeye karar vermişler..Musa amca ile konuşurken Oktay Cankesen’nin kayın biraderi İsmail Seçkin,büyük annesi Muhacir Gülay ebenin hayat hikayesini anlatınca bizlerde duygulu anlar yaşadık..İsmail,Gülay ebenin üçüncü kuşak torunudur.Gülay ebe Osmanlı sancaktarı Hüseyin ağanın eşidir.1915 Ermeni zulmünden kaçan aileler arasında Gülay hemşirenin ailesi de yer alır.Göç çok sıkıntılı ve zahmetli geçmiştir.Düşünebiliyormusunuz 6-8 ay süren bir yolculuk..araba yok...yaya ve kağnılarla yapılan yolculuklarda birçok çocuk ölmüş..İşte Gülay ebe de çocukları ölmesin diye iki kızını evlerinde bırakarak yolculuğa başlarlar.Büyük kızları Şerife’nin ellerini bağlamak zorunda kalırlar.Ancak yetişkin olan Şerife bir süre sonra bağlı ellerini çözer ve anne-babasina yetişir.Gülay ebe kocası Hüseyin çavuşa geride kalan küçük çocuğun alınmasını ister.Nasıl olsa ölecekler bari yanımızda soğuktan ölsünler derler.Geri gelip evlerinde baktıklarında küçük çocuklarını bulamazlar..Sonra yolculuklarına acılı bir şekilde devam ederler.Nizip’e geldiklerinde buraya yerleşler..Şerife İsmail’in annesidir..Buna benzer birçok yaşanmış hikayeyi muhacir ailelerimizden duymanız mümkündür.Şimdi bu aileler artık Nizip’in önde gelen yerli aileleri sayılıyor..Her birisinin Nizip’e katkısı başka bir boyutta..İkinci kuşak da olsa üçüncü kuşak ta olsa bu muhacirleri bağrına basan Nizipliler gerçekten çok kardeşçe bir yaklaşım sergilemişlerdir.Mehmet amcaya Hamam değirmenini sormadan edemedim..Ah ah dedi...O hamam...o pınar....o değirmen...işte hayatın gerçek yönü...gözleri doldu mehmet amcanın...Nizip’e yerleşen muhacir aileler bu şekilde iş sahibi yapılmış ve ekmek yemeleri sağlanmış..Değirmen vakıf malı olduğu için kiralama usulu ile işletmesi için Muhacir Musaya verilmiş..
Devamı gelecek....
Ramazan TARHAN'ın diğer makaleleri için: https://nizip.com/forum/kategori/69?page=1
